Teknologia albisteak

Asier Sarasua

Erabiltzailearen aurpegia

Eibartik eta euskaraz.

Erabiltzailearen artikuluak

Duka txori ez-hegalari desagertua (baita hiztegitik ere)

2019-11-25 : 08:11

1677an argitaratu zuen Piarres Etxeberri "Dorre" lapurtarrak Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa izeneko lana, gure inguruko itsasoetan egoki nabigatzeko hainbat aholku ematen dituen gidaliburua. Hortxe aurkituko dugu, ziurrenik euskarazko txori-izenak biltzen dituen lehenengo zerrendatxoa dena. Sei izen besterik ez, baina arrazoi historikoengatik aipagarria, besteak beste, lehenengoz (eta agian azkenengoz euskal idazle klasikoen artean) XIX. mendean desagertu zen pottorro handiaren (Pinguinus impennis) aipamena egiten duelako, hegan egiteko gaitasunik ez duen hegazti bat.

EAEko Atlas Ornitologikoaren datu-bilketa aurrera doa

2019-06-20 : 10:36

2016. urteaz geroztik Euskal Autonomia Elkarteko atlas ornitologikoa osatzen aritu gara hainbat erakunde, elkarte eta bolondres. Aranzadi Elkartea da sustatzaile nagusia, eta herrialde bakoitzean elkarte bat dago koordinazio-lanak egiten (Itsas Enara Ornitologia Elkartea Gipuzkoan, Sociedad Ornitológica Lanius Bizkaian eta Arabako Natur Institutua Araban).

Hautespen naturaletik aparte, eboluzioan badira beste faktore batzuk

2019-03-07 : 10:44

150 urte inguru igaro dira Charles Darwinek eboluzioaren inguruko teoria argitaratu zuenetik. Eboluzioaren ideia finkatu zuen, eta eboluzioa gidatzen duen mekanismoa ere proposatu zigun, hautespen naturala. Baina hara, irakurketa batzuetatik, apunte batzuk: hautespen naturaletik aparte, eboluzioan badira beste faktore batzuk. 

1

Sekula baino hegazti gehiago behatu nahi dira egun bakarrean, datorren zapatuan, maiatzaren 5ean #GlobalBigDay

2018-05-02 : 09:50

Egun gutxi batzuk besterik ez dira falta Global Big Day izenez bataiatu duten ekimenerako. Munduko txorizale guztiak aktibatu nahi dira, guztiak batera mendira irten (edo auzoko lorategira, herriko parkera, itsasora,...) eta inoiz baino hegazti gehien behatu nahi dira txorizale guztien artean. Duela pare bat urtetik Cornell Unibertsitateak bultzatzen duen ekimena da, maiatzaren lehenengo asteburuan egiten dena mundu mailan. Bere helburuak dira hegaztienganako interesa piztea eta naturaren kontserbazioaren premia azpimarratzea (eta, bide batez, eBird.org plataforma sustatzea).

Hegaztien migrazioa irudikatzen duten mapa animatuak

2017-12-22 : 12:32

Gero eta gehiago dira hegaztien behaketak bildu eta erakusten dituzten webguneak. Horietako bat da EuroBirdPortal (EBP). Azken eguneraketaren ostean, hegaztien joan-etorriak erakusten dituzten mapak sortu daitezke. Milaka ornitologoren datuak bildu eta mapa dinamiko hauen bidez erakusten dituzte. 105 espezieren ibilerak marraztu daitezke, guztiak ere datu errealetan oinarrituta (ornitologoen behaketetan, alegia). "Hiritarren zientzia" deitzen den horren erakusleihorik handienetakoa da EuroBirdPortal. 

Hegaztien argazki ederrenak 2017

2017-09-04 : 13:14

Bird Photographer of the Year lehiaketak jasotzen ditu urtero hegaztien argazkirik onenak. Duela egun batzuk eman zituzten aurtengo irabazleen izenak. Ederrak. BPOTY lehiaketak argazkilari txorizaleen maisutasuna saritu nahi du, bide batez naturaren ezagutza eta kontserbazioa sustatuz. Irudi onenak liburu batean jaso dituzte. Hona hemen zenbait kategoriatako irabazleak, tartean flamenko familia hauena, 2017ko argazkirik onenaren saria jaso duena.

Balea urdina: munduko animaliarik handiena Bizkaiko uretan

2016-09-30 : 10:23

Gure planetan sekula izan den animaliarik handiena da balea urdina (Balaenoptera musculus). Garai batean nahiko ugaria zen gure itsaso eta ozeanoetan, baina ehizaren eraginez milaka gutxi batzuk besterik ez dira geratzen. Oso arraroa da Bizkaiko Itsasoan ikustea, baina joan zen asteburuan ale bat agertu zen gure kostaldean. Bideo batean jaso dituzte animalia ikusgarri honen irudiak. Hona hemen.

Valderejoko Parke Naturala (Araba), Aste Santuan bisitatzeko moduko lekua

2016-03-24 : 09:36

Araba mendebaldean dago Valderejoko Parke Naturala, Valdegovía/Gaubea udalerrian, Burgosko mugan. 1992an izendatu zuten Natur Parke, 3.496 hektarea ditu eta parkearen egoitza Lalastra herrian dago. Udaberria oso garai egokia da (beharbada egokiena) Arabako parke natural zoragarri hau bisitatzeko. Aste Santurako proposamen bila bazabiltza, hortxe aukera bat. 

4

Munduko hegaztirik zaharrena, 65 urteko Wisdom albatrosa, ama izan da berriro

2016-02-15 : 11:06

Wisdom izeneko albatrosa da ezagutzen dugun hegazti basati zaharrena. Laysan espezieko (Phoebastria immutabilis) albatros eme bat da eta 1956. urtetik jarraitzen dute zientzilariek, orduan harrapatu eta eraztundu baitzuten, 5 urte inguru zituenean. Aurten ere, Hawaii uharteetako Papahānaumokuākea naturgunera itzuli da, eta bere haur txikia ere jaio da dagoeneko (irudian). Wisdomen 40. txitoa dela kalkulatzen dute ikerlariek, gutxi gora-behera. Bere adinarekin eta izandako kume kopuruarekin, marka ezagun guztiak gainditzen ari da Wisdom, eta harri eta zur uzten ditu zientzilariak urtero-urtero.

2

The Force Awakens: Izarretako Gerraren VII. atala badator

2015-10-20 : 10:57

Pare bat hilabete falta dira Izarretako Gerraren hurrengo atala estreinatzeko. Abenduaren 18an izango da estreinaldia, eta atzo bertan argitaratu zuten trailer ofiziala. Indarra iratzarri da!

#eBird: hegazti-behaketen datu-base mundiala

2015-01-04 : 10:23

Bi aldiz mundiala: mundu osokoa delako, eta benetan aparta delako. 2002. urtean sortu zuten Estatu Batuetan eBird aplikazioa, Cornell Universityko Ornitologia Laborategiak eta Audubon Elkarteak. Funtsean, hegazti-behaketak gorde, antolatu eta banatzeko aplikazioa da. Hasiera batean Estatu Batuetara mugatua zegoen, baina azken urteotan mundu osora hedatu dute, eta orduan etorri zaio benetako eztanda eta ospea. Gure artean ere nahiko ezaguna egiten hasi da (gutxienez ornitologo gipuzkoar eta nafarren artean). Une honetan 169 herrialdetako informazioa jaso eta zabaltzen du, eta hilero 6 milioi zerrenda berri gehitzen zaizkio datu-base erraldoiari. Mundu guztiko hegazti eta ornitologoen datuak, guztiontzat eskuragarri eta zientziaren lagungarri. (jatorrizkoa, Eibartik blogean argitaratua, cc-by-sa lizentziari esker hona ekarria).

Kataluniako inkesta soziolinguistikoa (2013), zenbait datu

2014-10-15 : 11:24

Kataluniako Gobernuak udan aurkeztu zuen Kataluniako hizkuntzen erabileraren inguruko azken txostena: Enquesta d’Usos Lingüístics 2013. Katalunian bost urtetik behin egiten den inkesta da, eta bertan batutako datuen arabera, Kataluniako biztanleen %94ak ulertzen du katalana eta %80a hitz egiteko gai da. Erabilerari dagokionez, %50,7 gaztelaniaz mintzo da nagusiki eta %36,3 katalanez. Araneraren inguruko datuak ere biltzen ditu txostenak.

3

Euskarazko hiztegia Kindle irakurgailuentzat, probatzen

2013-10-17 : 18:30

Azkenean badugu hiztegi bat gure irakurgailu elektronikoentzat. Elhuyarrek aurkeztu du aste honetan. Probatu dut eta pozik nago. Duela egun gutxi albiste izan dira Elhuyar eta bere hiztegiak. Hala ere, esango nuke, webgune berriak eta hiztegien edizio berriek erdi-ezkutuan utzi dutela niretzat interesgarriena izan dena: Kindle-rako hiztegi elebiduna ere kaleratu dute. Euskarak zuen hutsune handi bat betetzera datorren baliabide garrantzitsua.

5

Liburu elektronikoak eta paperezkoak

2013-10-07 : 13:26

Urte bete pasatxo Kindlea oparitu zidatenetik,... eta zer nahi duzue esatea. Ez nauela maitemindu. Gauza onak baditu, jakina, baina esango nuke gauza on gehienek ez dutela zerikusi zuzenik irakurketa-prozesuarekin. Irakurtzeko eta disfrutatzeko, nik oraingoz papera nahiago.

Mundua ez da gaur amaituko, baina bai 5000 milioi urte barru

2012-12-21 : 12:37

Lasai, mundua ez da gaur bukatuko. Baina zure poza ez da betirako izango. Izan ere, lurrak ere badauka iraungitze-data, zure izozkailuko yogurrak bezala: 5000 milioi urte barru desagertuko da, eguzkia erraldoi gorri bihurtu eta lurra xurgatuko duenean. Bizitza, hala ere, dexente lehenago desagertuko da. Zer esanik ez gizakia. Baina tira, ez arduratu: gaur ez behintzat. Gaur talo eta txistorra eguna da (kuriosoa: taloa ere maiek asmatu zuten(edo)).