Sustatu

Bihar egun historikoa izan daiteke espazioaren esplorazioan, hamarkada luzeetako itxaronaldiaren ondoren NASAren Artemis II misioa jaurtitzeko prest baitago. Ez da nola-halako bidaia, 1972ko Apollo 17 misioaz geroztik gizakia Ilargiaren ingurura eramango duen lehenengo misio tripulatua baita. NASAren "Ilargirako itzulera" planaren bigarren urrats nagusi honek aurreko Artemis I misioaren arrakasta du oinarri, orduan Orion ontzia hutsik bidali baitzen dena ondo zebilela ziurtatzeko. Biharkoan, ordea, lau astronauta joango dira barruan: Reid Wiseman, Victor Glover eta Christina Koch estatubatuarrak eta Jeremy Hansen kanadarra.

HiTZ zentroak, Aholab unitatearen bitartez, ahotsa euskaraz ezagutu eta sintetizatzeko eredu ireki berriak argitaratu dituela jakinarazi du EHUk. Hizkeraren ezagutza automatikorako bi eredu (ASR) (bat elebakarra, euskaraz eta bestea elebiduna, euskaraz eta gaztelaniaz) eta ahotsaren sintesirako bi ahots (TTS) (bata gizonezkoena eta bestea emakumezkoena, biak modu libre eta doakoan erabilgarri).

Atzo mehatxu egin zuen Iranek gaur 20.00etatik aurrera (Euskal Herriko ordua, 17:30) eraso egingo dietela Estatu Batuetako enpresa handi batzuen Golkoko herrialdeetako bulego eta datu-zentroei. 18 enpresako zerrenda bat eman zuten, eta oharra egin langileei zein inguruetako bizilagunei, ez gertu geratzeko kilometro bateko erradioan. 

Gaur amaitu da 24. Korrika Bilbon eta han irakurri dute Atharratzetik abiatu zen lekukoak zekarren mezua. Euskal Herriko zazpi herrialdetako zazpi gaztek sinatua dago testua, eta Korrikaren leloa du izenburutzat: Euskara gara.

Albaola elkarteak, Euskal Itsas Museoak eta UZEI zentroak 'San Juan' baleontziaren lexikoaren hiztegia argitaratu dute. Sarean, hemen. Albaola elkartearen lanen artean, San Juan baleontziaren erreplika egitea izan da ikusgarrienetakoa azken urteotan (orain uretan da itsasoan baleontzia, Pasaiako badian, lana osatu artean), baina kultur eragineko harduerak ere bultzatu dituzte, eta kasu honetan, euskarazko hiztegi bat prestatu dute beste erakundeen laguntzarekin.

Behatokiak Hizkuntza Eskubideen Egoera 2025 txostena aurkeztu du aste honetan, eta bertan Hizkuntza Eskubideen Behatokiak aurten jaso dituen 984 intzidentzeen berri eman du. Horietatik 883 kexak izan ziren, hizkuntza eskubideen urraketen berri eman zutenak. gainerakoak, 69 zoriontze eta 32 kontsulta.

OpenAI enpresaren produktu handi bat izan da Sora, ez ChatGPT bezain ezaguna, baina hilabete batzuez asko promozionatu zutena. Bideoak sortzeko AA bat zen: iraganean diogu, ze aplikazioa ixtera doaz. Era berean, Seedance bideogintza aplikazio harrigarria ere berdefinitzen ari dira eta bertsio berritu batean copyright gudu batzuk ebitatzeko-edo, murrizketak sartu dituzte.

Europako Batasuneko segurtasun informatikoko ENISA erakundearen arabera, phishing erasoak dira zibersegurtasun arazo larriena Europan. Arazoen %60 dira, beste guztien gainetik, grafikoak erakusten duen bezala. Kontuan izan behar dugu denok zer phishing-a, nola ari den dibertsifikatzen mota desberdinetan, eta nola Adimen Artifizialak (AA) are phishing sofistikatuagoak sortuko dituen etorkizun hurbilean.

Gaurtik hasita, eta apirilaren 17ra arte, sareak euskaraz bustitzeko helburuarekin dator berriz ere Bziber, bere 9. edizioan. Azkue Fundazioak gazteak eta sareak euskaraz ehuntzeko helburuarekin antolatutako TikTok sareko lehiaketa da Bziber. 14 urtetik aurrera parte hartu daiteke, baina jada 17 urte beteta dituztenentzat kategoria berria dago sariketan aurten “BZ Sarea” kategorian hurrengo edizioko eduki-sortzaileetako bat izateko kontratu profesionala lortzeko aukera izango da.

Abenduan CCOOren egoitzaren aurrean ikatza utzi zuen Euskal Herrian Euskaraz taldeak, Olentzero joan balitz bezala eginez, eta sindikatua euskararen etsaitzat aurkeztuz bideoa zabaldu zuen EHEk. CCOOk erantzun du auzitara eramango dituztela, ez badute adiskidetasuneko konponbide bat adosten EHErekin. Horretarako EHEk zenbait konpromiso hartu beharko ditu, horien artean bideoa ezabatzea zabaldu izan den bitartekoetatik. Adierazpen askatasuna mugatzeko saioa deritzo mehatxuari EHEk, eta gaur esan dute prentsaurrekoan ez direla kikilduko.

Berria egunkariak argitaratu duenez, EITBko langile batzordeek salatu dute EITB ere opaku eta arbitrarioan egiten ari dela bere plataformen hedapena. Ondorioetako bat, hainbat urtetako eduki artxibatua irismenetik desagertu egin dela. Era berean haur euskaldunentzako eskaintza zaildu dela adierazi dute, ETB3ren desagerpena, orain ETB1 ONek eta Makusi plataformak betetako haurrentzako espazioa, lehen baino murritzagoa delakoan irismenez.

Manspreading kontzeptua agian ezagutuko duzue, gizonezko askoren jarrera bat, hankak zabal agertzekoa, espazioa okupatzea eta emakumeak deseroso sentitzeko efektu bikoitza izan duena. Hona beste kontzeptu bat, toxikoa hau ere: Carspreading. Gero eta auto handiago eta bereziki zabalagoak hedatzen direlarik hirietan, horiek okupatzen duten espazioa (hirigintzak erreserbatu behar dien espazioa, alegia) gero eta zabalagoa dela. Toki batzuetan kontrako neurriekin hastekotan dira.

Korrika 24 gaur abiatuko da Atharratzetik, ETB1 ON kate berriaren zuzeneko emanaldi batekin (14:30etatik aurrera), eta Comisiones Obreras (CCOO) sindikatuaren parte-hartze kantzelatuarekin tartean. Azken auzi honen inguruan, atzo agiria kaleratu zuen AEK-k, prentsaurreko baten bidez bere bertsioa eman CCOOk, eta gainera PSE-EE alderdiak ere zabaldu zuen agiri bat ez dutela parte hartuko Korrikan.

Euskal Game Jam 3 topaketa asteburu honetan izango da, martxoaren 20tik 22ra, Eibarren. Aurreko urteetako bilkuretan bezala, euskarazko bideojokoen garapena bultzatuko dute antolatzaileek, Game Erauntsia Elkarteak eta Zomorro Studio taldeak, aurtengoan Eibarko UniEncounter ekimenarekin bat eginez gainera.

EITBk gaur jakinarazi duenez ETB1 ON eta ETB2 ON kate berriek ordezkatuko dituzte ETB3 eta ETB4, martxoaren 18tik aurrera, asteazkenetik aurrera. ETB1 ON eta ETB2 ON, Interneten, YouTuben eta plataforma nagusietan egongo dira, baina lurreko telebistaz ETB3 eta ETB4 jasotzen zutenek ere etxeko gailuean ere izango dituzte. ETB1 ONeko lehen edukietako bat izango da Korrikaren zuzeneko jarraipena, martxoaren 19tik aurrera.

Duela egun batzuk Mate.eus martxan jarri zuen bezala (hemen albistea), beste proiektu bat prestatu du orain Beñat Erezuma pedagogo, dibulgatzaile eta adimen artifizialeko (AA) adituak. Adimen artifiziala euskaraz eta modu didaktikoan lantzeko webgune berria da Artifiziala.eus.

Claude adimen artifizialeko (AA) txat-bota egin duen Anthropic enpresak ikerketa-txostena kaleratu du zein lanpostutan egongo den galera handiena AAren ondorioz. Informatikako programatzaileak estutu beharko lirateke gehien, eta eskulanetan oinarritutako ofizioak dira eragin gutxiena pairatzen ari direna.

Berriaren musika atariak, Badok-ek, eta Azpeitiko KulturaZ kooperatibak euskal musikari buruzko podkasta jarri dute martxan. Otsail amaieran izan zen lehen saioa, beste bi izan dira geroztik, eta printzipioz udara bitarteko programazioa edukiko dute, ostegunero ale bat argitaratuz.

Ikusi izan ditut gauzak gizakiok irudikatu ere ezin dituzuenak. Erasoko untziak sutan Oriongo lepotik gertu... Roy Batty erreplikantearen azken eszena Blade Runner klasikoan, hiltzear (edo deskonektatzear dela). Poesia egin zuen Battyk orduan (gidoilariak, noski). Baina benetan erreplikante batekin topo egiten dugunean, horrela hitz egingo digu? irudika dezagun adimen artifizialeko (AA) txatbotetatik eratorriko direla erreplikanteak...

Twitcheko eta Segura Irratiko zuzenekoan Euskal Hedabideen Behategiaren Urtekariak erakutsi digun datu bat aztertu dugu, nola euskara hutsezko Interneteko hedabideen trafikoak gora egin duen bere orain arteko maila gorenera iristeko, itsatsi dugun irudiak erakusten duen bezala. Eta bestalde, baliabide interesgarria, Ruralpop (orain arte Vacapop) izan dena, eta Waymarked Trails, ingurune naturaletan ibiltzeko tresna gomendagarria.