Sustatu

HiTZ Zentroak hiru ekimen estrategiko aurkeztu ditu aste honetan, eta beste zenbait garapen sarean jarri ere bai azken asteotan, adimen artifiziala euskaraz garatzeko ahaleginen barruan. Bereziki, ALIA izenarekin garatu diren tresnak aurkeztu dituzte. Espainiako Gobernuak adimen artifiziala hizkuntza ofizial desberdinetan garatzeko ekimen multzoa da ALIA.

Euskal Herriko eta euskararen teknologien alorreko funtsezko erakunde batek, EHUko Informatika Fakultatea, bere 50. urteurrena ari da ospatzen aurten. Antolatu dituztenen artean, mahaingurua datorren astean, martxoaren 4an: Bost emakumeren begirada.

Gmail posta-zerbitzuaren itxuran oinarritutako artxibo bat da Jmail, Epstein artxiboetako e-posta mezuak bilagarri jarri zituena 2025 amaieran. Gerora, tresnaren asmatzaileek jende gehiagoren kolaborazioarekin Jsuite deitu duten zerbitzu sorta bat gehitu zioten Jmaili. Hor da JWiki, Wikipediaren interfazea kopiatzen duen artxibo bat, no Jeffrey Epstein oliogarka eta sexu-abusatzailearekin lotutako hainbat pertsona eta gertakari dokumentatuta ageri diren Wikipediako orriak eta egitura imitatuz.

Garai bat izan zen non konputagailu koloretsuak genituen. Edo baten batzuek bazituzten, behintzat. Ingelesezko computer haietatik euskaraz konputagailu esaten genuen garaietan (gero bilakatu zitzaizkigun ordenagailu, frantses batek ordinateur asmatua baitzuen) ez zegoen finkatuta gerora makina hauek hartu duten estetika eta forma, eta kolorezko monitore eta teklatuekin esperimentatu zuten fabrikatzaileek. Galeria bat jarraian, 1970eko eta 1980ko hamarkaden arteko retro irudi vintage ederrekin.

Mate.eus matematika kontzeptuak modu interaktiboan lantzeko baliabide bat da, doakoa, publizitaterik gabea eta irabazi-asmorik gabeko asmo bakarrarekin sortua: euskarazko material digital osagarri eta erabilgarria eskaintzea da asmoa.

2025-2026ko Europako neguko ekaitzen denboraldian, hainbestekoa izaten ari da kateaturiko ekaitzen jarraikortasuna eta indarra, non azken bi ekaitz izendatuen artean euskal kostaldean (eta Bizkaiko Golkoaren gehienean) milaka lanperna-musu hilda edo hiltzear azaldu diren.

TikTok sortu zuen enpresa txinatarra, Bytedance, munduko erraldoi teknologiko handienetakoa 10 azken urteotan, adimen artifizialaren (AA) alorrean ere sekulako aurrerapenak egiten ari da. Egunotan bideoak sortzeko Seedance produktuaren 2.0 bertsioa atera dute, eta Seedream irudi finkoenaren 4.5 bertsioa, eta biralak bihurtu dira bere emaitzak, ikusgarriak baitira benetan.

Adaki euskal enpresak Adoberen InDesign maketazio programarekin funtzionatzen duen euskarazko hitz-banaketa edo mozketarako plugina garatu du. Sarean dabiltzan Adobe produktuen artean, Adobe Creative Cloud eta MacOS sistemen arteko elkarrekintzan probatu dute. Doan eskaintzen du plugina Adakik, formularioa betetzea eskatzen dute hemen, jaso ahal izateko.

Espainiako apezpikuen biltzarrak (Espainiako hierarkia katoliko nagusiak) bideojoko bat jarri du sarean "ezkontzak sustatzeko" edo. Ez apezpikuen arteko ezkontzak, baizik eta besteon ezkontza heterosexualak. Jokoko pertsonaien irudiengatik esan liteke haurren ezkontza ez ote den, baina ez dugu uste hori denik intentzioa. Online jokatu dezakezue hemen: Level Up! El juego de dos (izen bitxi hori jarri diote). Badirudi aste honetan egin dute jokoaren sustapenak gaurko egunerakin duela erlazioa; San Balentin edo maiteminduen egunarekin. Aterako diote meme bat edo beste, pronostikatzen ahal dugu.

Koldo Mitxelenaren lan guztiak sarbide irekian jarri ditu Euskal Herriko Unibertsitateak. Edonoren eskura daude orain, PDF formatuan. Toki beretik paperean ere eros daitezke.

Ez dakigu honek asko balio duen baina hemen duzue Jacob Elordi euskarazko berba batzuk esaten. Euskal deitura eta jatorria du Elordik, jakina den bezala. Euphoria telesailarekin egin zen batik bat ezagun, baina une honetan munduko zine izar handienetakoa da, eta Oscar nonimazioa dauka Frankenstein-en azken egokitzapenean munstroa egiteagatik (a ze munstro guapoa). Klip honetan Margott Robie eta Hong Chau aktoreekin eta kazetari batekin ageri da. Aktoreak protagonistak dira Gailur Ekaiztsuak dramaren azken egokitzapenean, oraintxe ikusgai zinema aretoetan, eta sustapen biran irten da bideoa.

Aurtengo abuztuaren 12an Euskal Herrian eguzki-eklipse totala izango dugu (ez azalera osoan, dena den). Iberiar penintsulako iparraldea zeharkatuko du eklipsearen itzalak egun horretako arratsalde eta iluntzean, eta jendetza izugarriak mugiaraziko dituen gertaera izan daiteke. Javier Armentia Iruñeko planetarioko zuzendari ohiak iragarri du prestakuntza gutxi ikusten duela agintarien aldetik, eta errepideetako eta beste azpiegitura batzuetako kaosa handia izan daitekeela pronostikatu du. Kaos hori ebitatzeko zaila izango zaigu denoi planifikazioa egitea, baina bada tresna bat behintzat, eklipserako toki egoki bat aurkitzen lagunduko diguna: Stellarium Mobile aplikazioa.

Txaranga.eus garatu dute Tolosan bertako Inauterietan txaranga jakin bat non dabilen ikusteko. "Inauterietan behin baino gehiagotan galdu izan dugu txaranga bistaz… 'Non dabil txaranga?' izan ohi da kaleko ohiko galderertako bat", diote garatzaileek, eta horri irtenbidea emateko sortu dute Txaranga.eus, Tolosako txarangak denbora errealean mapan ikusteko aplikazioa. Webgune bat da, baina mugikorrean app gisa ikuskatzen da.

PuntuEus Fundazioak .EUS domeinuen segurtasun egoeraren urteko argazkia osatzen duten zibersegurtasun-datuak eman ditu ezagutzera. Iazko datuen arabera, erasoen tasa %10 hazi da 2024 urtearekiko, eta mehatxu nagusia phishinga izan da. Iazko urtearekin alderatuta, phishing kasuak bikoiztu egin dira: 2024an 9 kasu erregistratu ziren, eta 2025ean 18.

Eusko Jaurlaritzak "Euskadiko (hau da, EAEko) Kultura eta Sormen-Industrien Azterketa Xehatua" argitaratu du, 2025. urteari dagokion txosten sorta, eta liburugintzari buruz dioenean datu deigarria aurkitu dugu: hamarkada honetan gaztelaniazko liburuetan salmentak % 16,7 handitu dira EAEn, eta euskarazko liburuenak, berriz, % 7 jaitsi. Metatuta, liburu salmenta %5.2 hazi da EAEn, eta Espainiako hazkunde ertaina askoz handiagoa izan da, %16.1ekoa. Hau da, Espainiarekin bat dator EAEko gaztelerazko liburu salmentaren hazkundea, baina euskarazkoen salmentetan dago desastrea. 2021-2024 urte tarteetakoa da analisia, hortaz, 2020ko hamarkada honetako joeratzat har dezakegu.

Atzo 16:10etan argitaratu genuen Pedro Sanchez Espainiarako sare sozialen inguruan iragarritako neurriak, eta berehala irakurriko zuen Pavel Durov Telegram zerbitzuko ugazabak, bi ordu geroago Espainiako Estatuko Telegram kontuetara mezua bidali zuelako. "Egon adi, Espainia. Gardentasuna esijitu, eta zuen eskubideen alde borroka egin". Iruzkinak irakurri ditugu Telegram euskaraz konfiguratuta dutenak salbuetsita egon ote diren mezua jasotzetik, baina ez gaude seguru, batzuek jaso zutela ematen du, eta gazteleraz zutenek jaso gabe geratu direla ere bai.

Joan den asteko albistea izan genuen, Ipar Euskal Herrian sare sozialak 15 urtetik beherako nerabeentzat debekatuta egon daitezke laster, eta aste honetan etorri da abisua (ez oraingoz gobernu dekreturik edo lege proposamenik) Hego Euskal Herrian ere debekatu ditzaketela, 16 urtetik beherakoentzat (kasu honetan Australian bezalatsu). Espainiako estatuan ezar litekeen neurriaren berri Pedro Sanchez Gobernuko presidenteak eman du nazioarteko foro batean.

Ziurrenik batek baino gehiagok irakurri duzue azken egunetan, tekno-albisteak jarraitzen badituzue, Moltbook izeneko "roboten edo AA agenteen sare sozial" batek eztanda egin duela. Baina horren inguruko hype guztiaren azpian, bada zerbait interesgarria: Openclaw izeneko gauza bat, "agente" deitu ohi den adimen artifizialeko laguntzaile pertsonala.

UEUk Artizarra sare sozial berritua sareratu du. Baliabide hau 2018an jarri zen martxan euskaldunen sare sozial tekniko-zientifiko-profesionala izan eta komunitate hori trinkotzeko helburuarekin. Orain erabilterrezagoa da eta itxura berrituarekin dator. Une honetan 1.000 kidek osatzen dute bertako komunitatea.

Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Egunerako, “Otsailaren 11 erakusleihoak” ekimena jarri du martxan seigarrenez Elhuyarrek. Aurten, Nafarroako erakusleihoak gehitu dira ekimenera, eta saltokien kopuruak gora egin du nabarmen.