Pagola eta Jesus, hurbilketa patetikoa

Lehenengo eta behin, Pagolaren ustezko asmoaren eta emaitzaren arteko eten ebidenteegia aipatu behar da. Sarreratik datorkigu esaten bikario jauna, Jesus inguruko bi erako ikerketak daudela, kristologikoak (zeinak Jainkotasunean eta beste kontu teologiko batzuetan sakontzen duten) eta historikoak, eta berak bigarrengoen haritik joan nahi duela.

Kontua da, ordea, Jesus historikoaz, Flavio Josefo historialariaren aipuren bat edo beste salbu (horiek ere eztabaidatuak), zer dagoen esateko... ba bueno, horietaz eztabaidatu zitekeen akaso. Baina Pagolaren liburuan ez dago holakorik: Flavio aipatu bai, baina beste barik; Pagolarentzat ebanjelioak dira historia, historia literala gainera. Historia metodo zientifikoz egiten duela esan arren, ebanjelioan duen fede itsua beste metodo agerikorik ez dago hemen.

Jesus politikoki zuzen eta guay bat

Halako ikuspegi hertsi batetik abiatu arren, egokitzapen moderno bat igartzen da Pagolaren idazkeran. Zuzentasun politikorako joera igartzen zaio, eta ebanjelioetan horrelako Jesus guay bat aurkitu nahi du, feminista eta ekologista. Kapitulu osoa dago, (Jesus) Emakumea maite duena. Zelibatotik, noski, baina nonbait halako jarrera antipatriarkal batekin. Era berean, oso ekologikoa omen zen Jesus:

Izadian hazi da Jesus, inguratzen duen munduari begi zabalez begira (...). Pikondoen ederrei erne begiratzen die; uda badatorrela iragartzen duten hosto berriak egunetik egunera ateratzen zaizkie. Gozatu egiten du eguzkiaz eta euriaz.

BioJesus naturzale honek pikondo triste hura nola kondenatu zuen, petralkeria eta maltzurkeria hutsagatik, hori ez digu kontatzen, ez, Pagolak.

Liburua halako ikuspegi ustez zientifikoz zipriztintzen du Pagolak. Ez zaio baliabiderik eta abileziarik falta horretarako. Teologian aditua izango da, noski, eta behintzat erretorikarako eta berba eta kontzeptu potoloen konkatenaziorako prestatuko da bat teologo bihurtuz gero. Funtsean, ordea, ez dezagun ahantzi, teologia da zientzia bat ufologiaren parekoa, oinarririk gabeko sinesmen batzuen inguruko bla-bla-bla ustez konplikatu bat: teologia liburu batek balio du orekaren power-eskumuturreko batek bezainbeste.

Zientifikotasunaren berniza, disimulatzeko

Erretorika zientifiko ustez dotore horren erakusgarri bat eranskinetan dugu. Interpretaziorako irizpide orokor batzuk proposatzen dizkigu egileak han. Bertan demostratzen digu Pagolak zein sakona den azterketa, gai hauek jorratu dituela aipatuz:

• Hurbilketaren garrantzia antropologia kulturaletik.
• Hurbilketa soziologikoaren beharra.
• Hurbilketa feministaren ekarpena.
• ...

Hau bueno, halako ekarpenekin aztertu badu Jesus, serioa eta sakona behar du liburuak. Bai ezta? Ba ez. Biluzik dagoen tximinoa jantzi nahi du Pagolak, baina ez du balio. Zientziara joz gero, diot nik, zergatik ez bibliografia apur bat gai hauen inguruan?

• Medikuntza forentsearen ekarpenak.
• Pikondoen landaketa, hazkundea eta erreprodukzio zikloa.

Lehen alorrarentzat, proposatzen dut, adibidez, Journal of Forensic and Legal Medicine. Uste dut nahiko ondo finkatua dagoela hor norbait hiltzen bada, ondorengo bere egoera estazionarioa dela. Ez dela bat berriro jaiki eta musean jokatzen hasiko.

Pikondoei buruz, ba ez dakit, baina uste dut froga argiak bil daitezkeela esateko pertsona baten aginduetara pikondo bat ipso facto ihartzerik ez dagoela, ezta John Turturrok bi hatzamar zuzenduta mehatxu eginez gero ere. Nolanahi ere, pikondoak tarteko Richard Dawkins aipatu nahi nuke; bai, Dawkins hori, ateismoaren aldeko polemista gisa ezaguna egin den zientzialaria, baina ez bere liburu anti-erlijiosoaren harira (The God Delusion), baizik eta Climbing Mount Improbable, genetikari eta eboluzioa azaltzen duen liburua. Zein ederra eta zoragarria, pikuaren erreprodukzio zikloaren azalpena liburu horretan, eboluzioaren ondorio ikaragarria nola liztor ñimiño batzuekin sinbiosian eboluzionatu diren pikondoak... Dawkins eta liztor horien ondoan, mendekuz pikondoa ihartu zuen Jesus hori hain da patetikoa...

Neure ustez, botanikak eta jakintza forentseak ondo baino hobeto demostratuko dute berpizkundea edo pikondoekin egindako mirariak historikoki ezinezkoak direla. Eta kito.

Literaltasuna

Apaiz batengandik gauza askorik ezin espero, baina, hala ere, harritu egin nau Pagolaren interpretazio literala norainokoa den. Batek kritika egin zidan aurreko mezu hartan, interpretazio literalak alde batera uztekoak direla...

(Desberdina dela kontu gure artean edo) mundu protestantean, zeren han indarra baitu oraindik Bibliaren interpretazio literalak.

Protestanteen artean bakarrik? Pagolak, hemengo korronte ustez progresista horretako apaizak, horixe egiten du liburu honetan. Interpretazio literal literala.

Esate baterako, kapitulu oso bat dago Jesus gaitasun sendatzaileei, mirariei eta exortzismoei dedikatua. Eta ez metaforikoki. Pagolak benetan sinesten du deabrua gizakien jabe bihur daitekeen ente bat dela, eta Jesusek gaitasuna zuela deabrua egozteko gorputzetatik.

Gaixoak sendatu baino gehiago egiten zuen Jesusek. Jainkoaren Espirituz betea, deabrudunei ere hurbiltzen zitzaien eta espiritu gaiztoetatik jaregiten zituen. Ukaezina da datu hori.

Ukaezina? Blausta ukatu daitekeen datua da: hori disparate bat besterik ez da! Gauza ukagarriagorik... Baina lasai jarraitzen du Pagolak:

Deabru-kentzaile ospetsua zen Jesus, baita kristauen ingurumariatik kanpora ere. (...) Sendaketek baino astindu handiagoa ematen zuen Jesusek deabrudunekin zuen jardunbideak. Sor eta lor geratzen zen jendea eta halako ahalmen indartsuaren sekretua non zegoen galdetzen zuen.

Hain ageriko tontakeria bati hurbilketa historikoa deitzea ere!

Hori bezala, gainerako pasarte guztiak maila bereko literaltasunean sinesten eta kontatzen dizkigu Pagolak, adibidez, berpizkundeari buruzko korapilo teologikoak azaltzean:

Piztuera hau ez da lurreko lehengo bizitzara itzultzea. Jesus ez da guk ezagutzen dugun bizitza biologiko honetara itzultzen, egunen batean berriz behin betiko hiltzeko. Iturriek ez dute inoiz horrelakorik iradokitzen. Piztuera ez da gorpua biziberritzea. Askoz gehiago da. Lehenengo kristauek ez dute Jesusen piztuera, ebanjelioen arabera, Lazarori, Jairoren alabari edota Naingo gazteari gertatu zitzaienekin parekatzen. Jesus ez da bizitza honetara itzultzen, baizik Jainkoaren "Bizian" sartzen da behin betiko.

Hau da hau! Batetik, Lazaro eta besteak bizitza biologikora itzili ziren (berriz hiltzeko gero, a ze putada absurdoa!), baina Jesusen piztuera da beste era bateko superbizitza txuloago bat! Hau historikoa da, eta gainerakoa txorradak.

Enfin, literaltasunaren kontura itzultzeagatik, berriro itzul gaitezen BioJesus ekologikora.

Usoak beldurrik gabe ondoratzen zaizkiola ikusten du. Baina bere etxeko hormaren ondoan eguzkitan lo dagoen sugearekin topo egindakoan izutu egiten da.

Ze pasarte polita. Eta pikondo ihartua zer?

Eta dena da hola. Gauza bat argi uzten du liburu honek: ze gauza tristea den fedea, sineskeria itsua, ezen gizon baten inteligentzia ezerezteko gauza den. Pagola gizaki arrazional eta buruargi bat dela dudarik ez dago: fedea du arazo, gizajoak. Fedearen erruz gizon bat gezur, tontakeria eta ezinezko gauza agerikoak egiazkoak direla itsu-itsu sinestera iritsi daiteke. Patetikoa baino gehiago, tristea.

Baina tira, liburua ondo saltzen ari da, eta bueno, hor duzue Interneten, erosi nahi baduzue. Nonbait, Munilla retrogradoaren ondoan, Pagolaren zentzugabekeria hauek antidoto progresista (abertzale?) dira batzuentzat.

Nik irakurri dudan edizioa, errebisatua da (polemika baten ondoren, errazketa egin zion Pagolak) Uriarte apezpikuaren nihil obstat zigilua darama, eta 2008ko data. Euskarazko itzulpena irakurri dut, Mikel Atxaga zenak prosa zehatzean idatzia.