Biasteri edo Guardia, nola erabili?

Ez da erraza izan. Goienako lankideen arteko elkarrizketa baten erantzuna da idatzi hau. Kontua da, beste hainbatetan bezala, ez genekiela nola esaten zen herri horren izena. Oliterekin ere gauza bera gertatu zaigu, baina kasu horretan Herriberri esatea erabakitzen duzu edo ez.

Baina euskaldun izena erabiltzea behin erabaki eta gero nola deitu "Lagurdiari"?

Argi genuen aditu bati galdetu behar geniola, eta zeini hobeto Henrike Knörri baino: Filologian katedraduna EHU-n, Euskaltzaindia -ko lehendakari-ordea. .Halaxe erantzun dizkio Knörrek Sustatutik egin dizkiogun galderei:

• Biasteri = Laguardia?

  "Biasteri" ez da Laguardia, baizik beste herri bat, erdaraz ofizialki Viñaspre (garai batez Benasperi). Gai hori aztertzen aritu nintzen eta fruitua artikulu batean plazaratu: “Sobre Biasteri”, M. José García Soler (ed.): "Homenaje al Profesor Pedro A. Gainzarain", Gasteiz 2002, 431-440."

• Udalak ere Euskaltzaindiak esandakoaz ados egon eta betetzeko ahalegin guztiak egingo omen ditu.

  Euskaltzaindiari Udalak ez dio diktamenik eskatu. Bai, berriz, "Euskal Autonomia Erkidegoko biztanle-entitateak" deritzan liburuan (Eudelek 2001ean aterean) "Guardia" ofizialki proposatu.

• Zeuk egin zenuen ikerketa, ezta?

  Neronek egin dut izkribu bat, duela astebete, Arabako Diputazioak eskaturik. Izan ere, Batzar Nagusietan alderdi batek galdera bat aurkeztu zuen horren gainean lehengoan.

• Horren antzerako beste adibiderik bada?

  Galdetzen didazu antzeko kasurik ote den. Egia esan, Euskal Herrian ez zait bururatzen. Hots, okerreko identifikazioaren beste adibide bat ez dakit den. Hurbileko kasuren bat bai, agian: garbi dago Muskaria ez dela Tutera, askok hori uste (izan) badute ere. Muskaria -edo agian hobeki Muscaria- inguruko eskualdea da.

Henrike Knörr-ek esan digu berak idatzitako artikulua egunkariren batean ateratzekoa zela, baina ez dago Inteneten, Guk Sustatun emango dugu artikulu horren berri. Bertan esaten direnetako batzuk:

Biasteri Lagurdiarekin erkatu zuen lehenengoa Miguel Martinez Ballesteros izango zela dio Knörrek, "El libro de Laguardia" liburuan. Autoreak liburu horretan dioenez, "Es tradicional la creencia de que Laguardia tuvo ese nombre (es decir, Biasteri) antes del fuero otorgado por el rey Navarro Sancho el Sabio en 1164.

Hala ere, ez dago Biasteri-ren arrastorik herriaren dokumentazioan. Emilio Enciso historialariak ere antzerako zerbait uste izan du eta halaxe idatzi 1959an: "Laguardia en el siglo XVI" idatzi zuenean.

Baina zer da Biasteri? Biasteri XVI-XVIII artean Viñasprei deitzeko modua da, Laguardiaren auzoari, 1669an herri izan arte.

Beraz, Guardia da Arabako herria, ez Biasteri.

Euskaldunon Egunkariaren estilo liburuak ere horrela du Guardia sarrera:

Guardia (Biasteri) /guardiar, biasteriar. Laguardia/ b/ A/ u.

u = Udalerria.
A = Araba.
b = Sarrera bera udalerria da.