Palantirren manifestu teknofaxista
Palantir da kontratu militarrak eta "segurtasunekoak" lortu eta lortu ari den enpresa estatubaruarra, ziberzaintzan eta datu-base erraldoietan berezitzen hasi zena, baina gaur egunean adimen artifizialeko erraldoi bat ere bai, ez txat publikoak egiten, baizik eta gobernu handientzat eta militarrentzat azpiko lana eta kontratuak lortzen. Beren nagusi ezagun batzuk dira teknofaxista pare bat Peter Thiel eta Felix Karp, eta azken honek liburu bat idatzi du. Liburu horren laburpen gisa, 20 puntuko manifestu bat argitaratu du ez Karpek berak, Palantirrek enpresak zuzenean baizik, liburuaren izenburu berarekin, Errepublika Teknologikoa. Ondo irakurri, "eliteak" diotenean herri-agintaritza eredu batez ari dira, eurak elitea ez balira bezala.
Jarraian datorren itzulpenean lagundu dugu Itzuli/Zital itzultzaile automatikoak, atzo aipatu genuenak, baina berrikusi egin dugu testua, eta ez dakigu puntu giuztietan asmatu ote dugun itzulpenarekin eta zentzuarekin, adibidez 9.ean. Originala ingelesez hemen, jatorrizkoa irakurtzeko.
Errepublika Teknologikoa, labur esanda
1. Silicon Valleyk zor morala du bere igoera posible egin zuen herrialdearekin. Silicon Valleyko ingeniarien eliteak nazioaren defentsan parte hartu behar du.
2. App-en tiraniaren aurka altxatu behar dugu. iPhonea al da gure sorkuntza eta lorpen handiena zibilizazio gisa? Objektu horrek bizitza aldatu digu, baina orain mugatu eta hertsatu dezake posible izan daitekeenaren gure ikuspegia.
3. Doako posta elektronikoa ez da nahikoa. Kultura edo zibilizazio baten gainbeherak, eta are haren klase agintariak, barkazioa mereziko du baldin eta kultura horrek hazkunde ekonomikoa eta segurtasun publikoa eman baditzake.
4. Agerian geratu dira botere bigunaren eta erretorika soilaren mugak. Gizarte libre eta demokratikoen iraupenak moralean zentratzea baino zerbait gehiago eskatzen du. Botere gogorra behar da, eta mende honetako botere gogorra softwarearen gainean eraikiko da.
5. Kontua ez da ea adimen artifizialak (AA) armak eraikiko dituen, baizik eta nork eraikiko dituen eta zertarako. Gure arerioek ez dute geldialdirik egingo funtsezko erabilpen militar eta segurtasunekoetan, ea teknologia garatzeak merezi duen eztabaidatzen teatralki. Haiek aurrera egingo dute.
6.Soldadutzak betebehar unibertsala izan behar du. Gizarte gisa, serioski pentsatu beharko genuke boluntarioen indar armatuetatik aldentze; eta hurrengo gerran borrokatuko badugu, mundu guztiak arriskua eta kostua partekatuz egingo da.
7. Estatu Batuetako marine batek fusil hobea eskatzen badu egin beharko genuke; eta gauza bera softwareari dagokionez. Herrialde gisa gai izan beharko genuke atzerrian ekintza militarrak egoki diren eztabaidareki, baina aldi berean han konprometitu direnei lagundu behar diegu.
8. Zerbitzari publikoak ez dira zertan gure apaizak izan behar. Gobernu federalak funtzionari publikoei ordaintzen dien modua balitz negozio batek erabiliko lukeen modua, irauteko larritasunak izango lituzke.
9. Askoz ere erruki handiagoa erakutsi beharko genieke bizitza publikoaren menpe egon direnei. Barkamenerako edozein espazio desagerrarazteak —giza psikearen konplexutasun eta kontraesanekiko edozein tolerantzia baztertzeak— buruzagi multzo berezi samarra utziko digu, eta damutuko gara.
10. Politika modernoaren psikologizazioak galbidera garamatza. Norberaren arima eta sentipenak elikatzeko politikara dedikatzen direnak, inoiz ezagutu ez duten jendearekin konexioa beren barne-bizitzan aurkitu nahi dutenak atsekabeturik geratuko dira.
11. Gure gizartea bizkorregi lasaitzen eta txolintzen da etsaiak desagertu direlakoan. Aurkaria garaitzea etenaldi bat egiteko unea da, ordea, ez alaitzekoa.
12. Aro atomikoa amaitzen ari da. Disuasio aro bat, aro atomikoa, amaitzen ari da, eta disuasio aro berri bat hasten da, AAren gainean eraikia.
13. Munduaren historiako beste ezein herrialdek ez ditu balio aurrerakoietan aurrera egin honek bezala (AEB). Estatu Batuak ez dira batere perfektuak. Baina erraza da ahaztea zenbat aukera gehiago dagoen herrialde honetan, herentziazko elitekoak ez direnentzat, aurrera egiteko, alderatuta planetako beste edozein naziorekin.
14. Botere amerikarrak bake izugarri luzea ahalbidetu du. Gehiegitan ahaztu egin da edo ziurtzat jotzen da ia mende batez bake bertsio bat nagusitu dela munduan botere gatazka militar handirik gabe. Gutxienez hiru belaunaldik — milaka milioi pertsonak, haien seme-alabek eta orain bilobek — ez dute inoiz mundu gerrarik ezagutu.
15. Alemaniaren eta Japoniaren gerraosteko neutralizazioa desegin egin behar da. Alemaniaren zatiketa gehiegizko zuzenketa izan zen, eta Europak garesti ordaintzen du orain. Japoniaren bakezaletasunaren aldeko konpromiso antzerako eta oso teatral batek, mantentzen bada, Asiako botere-oreka aldatzeko mehatxua ere egingo du.
16. Txalotu egibeharko genituzke merkatuak huts egin duen lekuan eraikitzen saiatzen direnak. Elon Musk-ek narratiba handietan interesa erakustean, kulturak iseka egien dio, bilioitsu aberatsak bakarrik aberasteari dedikatu behar balira bezala. Muskek sortutakoaren balioari buruzko jakin-min edo benetako interes oro funtsean baztertu egiten da, beharbada mespretxu lausotu batez..
17. Silicon Valleyk paper bat jokatu behar du krimen bortitzaren aurrean. Estatu Batuetako politikari askok, funtsean, krimenaren aurrean sorbalda uzkurtzen dute, arazoari aurre egitek ahalegin serioak baztertuz, boto-emaile edo kanpaina-finantzaitzaileekin irtenbideak eta esperimentuak proposatzeko ausardiarik gabe, bizitzak salbatzeko apustu desesperatua egin beharko litzatekeenan.
18. Figura publikoen bizitza pribatua gupidagabe azaleratzeak talentu gehiegi urruntzen du gobernuaren zerbitzutik. Esparru publikoa —eta aberastea ez den beste zerbait egitera ausartzen direnen aurkako eraso merkeaak— hain barkaezin bihurtu dira, non errepublika pertsonaia hutsal eta eragingabeen alineazio batekin geratzen baita; tipo hutsal horiei anbizioa barkatuko genieke sikiera barruan benetako sinesmen-egiturarik baleukate.
19. Nahi gabe bultzatzen dugun bizitza publikoaren zuhurtasuna korrosiboa da. Ezer txarrik esaten ez dutenek ez dute gauza handirik esaten.
20. Zenbait zirkulutan erlijio-sinesmenari zaion intolerantziari aurre egin behar zaio. Eliteak sinesmen erlijiosoari dion intolerantzia seinale argia da beharbada proiektu politiko jakin baten mugimendu intelektuala deka ez hain-hain irekia.
21. Kultura batzuek bizi-aurrerapenak ekarri dituzte; beste batzuek, berriz, disfuntzionalak eta atzerakoiak izaten jarraitzen dute. Kultura guztiak berdinak dira orain. Kritikak eta juzguak debekatuta daude. Dogna berri honek egia estaltzen du: zenbait kultura eta are azpikultura ere mirariak sortzeko gai izan direla. Baina beste kultura erdipurdikoak direla frogatu da, eta kultura okerragoak, atzerakoiak eta kaltegarriak badaude.
22. Pluraltasun huts eta hutsal baten tentazioari aurre egin behar diogu. Gu, Amerikan eta zabalago Mendebaldean, erresistitu gara kultura nazionalak inklusioaren izenean definitzeari. Baina, inklusioa, zertan inklusioa (zertan sartu)?
Erantzun
Sartu