Teknologia albisteak
5

Euskaldun bihotzekoon agergarri

Erabiltzailearen aurpegia
Bittor Hidalgo - Donostia
2010-09-16 : 10:09

Euskara eta euskaldunok Herri bezala iraungo badugu, ezinbesteko dugu:

  1. Euskara ofizial izatea Euskal Herri osoan. Nafarroa Garai guzian eta Iparraldean ere.
  2. Herritar guztiek...

2. Herritar guztiek lege-aginduz euskara ezagutzea. Espainola/frantsesa ezagutzen derrigortu gaituzten bezala, eta de facto erabiltzen. Aukera bakarra, euskaldunok gure lurrean behartu ez gaitzaten nahi ez dugun hizkuntza erabiltzera.

3. Euskararen erabilera ere inposatzea lege-aginduz, gutxieneko erdaren mailan, inoiz de facto euskaraz bizi eta lan egin ahal izango badugu.

Demokrazian, administrazioek ziurtatu behar lizkigukete eskubideok. Egiten ez dutenak, ez dira demokratikoak. Eta ez dute egiten.

Borrokan jarraitu beharko.

Bitartean ordea, ezin erdaraz jardun. Instituzioen aitzakian ere.

Konpromiso pertsonala

Villasantek kontatzen du (Euskararen auziaz) frankismoko urte beltzetan aurkeztu zitzaiola Euskaltzaindiari proposamena: euskaldunek eraman beharko luketela paparrean ezaugarri bat euskaldun direla esanez, eta orduan, elkarrekin topo egitean, beti euskaraz hitz egingo luketela.

Udan erakutsi digu Galeseraren Kontseiluko Jeremy Evas-ek bihotzeko galeseradunen paparreko agergarria, elkar ezagutzeko, elkar indartzeko.

Zergatik ez guk?

Norberaren konpromiso pertsonala sendotuz. Ingurukoengan eraginez.

Gure egoera aldatzen doa (EDB, EAS…)

Jada 800.000 gara euskaldunak, euskaraz ‘jarduteko’ gauza. Biztanleen 10etik 3. 35 urtetik beherako %50. Gehiago, euskara ofiziala den barrutietan.

Gehienak ordea herri handietan bizi gara. Nahasian erdaldun elebakarren artean. Gazte euskaldun askoren gurasok, hegoaldean frankismo betekoak, ez daki euskararik. Inoizko belaunaldi erdaldunena dugu gizartea zuzentzen, gazteen erreferentzia. Eta euskararen transmisio sozialean asko irabazi badugu ere, inoiz baino gaitzagoa dugu erdara gainetik kentzea.

Baina maiz bestela uste arren, euskaldunok fideltasun ikaragarria diogu euskarari. Kale-neurketek diote unean-unean erdik baino gehiagok (%53) dihardugula kalean, batera, euskaraz: 425.000. Miraria, baldintzotan. 20 urtean, 10 puntu igo dugu proportzioa. Gehiago euskara ofiziala den barrutietan.

Halere ez da erabilera guztiaren %15 baino (20 urtean 5 puntu igota). Eta ez da erraza igotzea. 800.000ok beti euskaraz eginda ere, %30. Etsigarri?

Euskaldun pasiboak erabili

Inguruan 600.000 ditugu ia-euskaldunak, euskararen hurbilekoak. Hortik dugu irabazia. Galdu dutelako…, erabat ikasi ez dutelako…, ulertzen dute…, egin gutxi.

Baina nola egiten diegu guk, euskaldun bihotzekook? Zuk? Espainolez… akaso? Zer dela eta?

Bukatu da. Ulertzen digute. Egin dezatela berek nahi dutena. Zuk, nik, euskaraz. Berek erdaraz segituta ere. Guk aldatu behar dugu jarrera.

Eta denbora luzerako ohitu, elkarrizketa asimetrikootara.

Ez da irtenbide desiragarriena. Hobea baina, denok espainolez… fuego jardutea baino, ala? Mintzapraktika eskolak doan, denok euskaldunago bihurtuz; ala denok espainolago. Guk, zuk, aukeratzen duzu.

Euskara 1.400.000k ezagutzen dugu. Biztanleen erdiak. Eta hori da muga. Parekoak euskara ulertzeko aukera %50etik gorakoa den orduko, hasi gaitezke irabazten. Eta goraka goaz. EH osoan 35 urtetik beherakoon 10etik 7k ulertzen dugu euskaraz. Gipuzkoan %95, Donostian %92. Bizkaian %90, Bilbon %82. Araban eta Gasteizen ere %85!!! (gutxi gora-beherako portzentaiak). Nafarroako ‘Eremu Euskaldunean’ ere. Euskaldun bihotzekook, 10etik 8/9tan egin diezaiokegu euskaraz 35 urtetik beherakoari, berak erdaraz eginda ere. Urte batzuetan zeinahiri. Orduan igo liteke kale-erabilera %40/50/… Eta ia-euskaldunak euskaraz hasi orduko…

Zuk espainolez segituko diezu egiten?

Edo Irlanda bihurtuko gara?

Denok zerbait jakin, inor mintzatu ez. Badugu arrisku. Irtenbidea, euskaldun bihotzekoon harrotasuna indartzea. Norberaren konpromiso pertsonala bultzatzea. Eta behar den guztian, ohiturak aldatzea euskaraz baino ez egiteko. Euskaraz dakien guztiari. Eta euskaraz ulertzen duen guztiari. Berak egin ezta ere. Are adiskide, ikaskide, lankide, bikote, guraso, seme-alaba… Hau dugu berrikuntza.

Eta are euskaraz, uneoro ausartzen garen neurrian, gure artean bizi delako, gizalegez eta bizikidetzaren alde, euskaraz gutxienez ulertu behar ligukeen guztiari: administrazio, enpresa, norbanako. Intsumisio linguistikoa praktikatu. Ezinbesteko bihurtu dakien arte, gu ulertzeko beste euskara jakitea, gutxienez. Hauek ere ia-euskaldun bihurtu arte.

Eta konpromiso pertsonal hori geure buruari egunero birgogoratzeko, beste euskaldunoi adierazteko, agertzeko, ezin hobea paparreko ezaugarria, norberak nahi lezan diskrezioarekin eramatekoa.

2010eko uda

Orain hogei urte egin nion nik ere Euskaltzaindiari halako agergarria sortu eta plazaratzeko eskaera. Orduan eta geroztik, beste hainbat erakunderi ere. Kontseiluari orain hiru urte…

Ez da inor abiatu. Eta udaberri honetan beste ordezkaritzarik gabeko talde txiki batek, e logotipoa diseinatu (eusk…) eta ekin diogu euskaldun bihotzekoon identifikazio kanpainari hainbat bilkuratan. 200 kartel, 2.000 diptiko, 4.000 eransgarri, 700 txapa, 500 pin, 500 lepoko, 600 t-shirt-kamiseta, web orria hainbat azalpenez. Ez da gauza handia. Zerbait da. Euskaldun guztiok bultzatu nahiz, lotsa aldera, egoera guztiotan, bakoitzak daukagun/dakigun euskara erabiltzera, dugun-dugunean. Horretatik, bigarren logotipoa, euskara izendatu den forma desberdinen gainean eraikia: Ni eskuaraz, zu?...


Argazkiak.org | e! euskararen agergarria © cc-by-sa: sustatu

Esperientzia polita. Harrera ona, hurbildutako euskaldun bihotzekoena. Biziki adoretu gaituzte aurrera ekitera. Eskerrak denoi.

Baina halako ekimena ez da talde txikian burutzekoa. Ordezkaritza handieneko erakundeek hartu behar dute bere gain agergarria euskaraz bizi nahi dugunon artean zabaltzea. Inor behartzen ez duena, norbera baino. Gurea edo hobea. Merezi du.

Jarraituko dugu? Euskaltzaindia, Kontseilua, Topagunea, Ikastolak, Berria…?

Gure esku dago gure etorkizuna.

Erantzunak

Sustatu
2010-09-16 : 10:50

Galesko paparreko agergarri edo txapa hori hauxe da:



Argazkiak.org | Galesa mintzatzarean agerkaria © cc-by-sa: sustatu


Iaith Gwaith deritzo eta bertako hizkuntzaren erakunde ofizialak banatzen du, doan.


Zenbait enpresak, beren langileen artean agergarria erabiltzeko araua ezarrita daukate. Adibidez, Barclays bankuak Galesen dituen bulegoetan, araua jarrita da galeseraz mintzo direnek agergarri hau soinean eraman dezaten.


Martin
2010-09-17 : 15:44

Lehenengo eta behin, adierazi nahi det bat natorrela Bittorrek euskarari buruz egindako legezko irakurketarekin eta webgunean irakurri ditudan hainbat gauzarekin.



Nolanahi ere, euskaldunak elkar identifikatzeko kontu horrekin bi arazo ikusten ditut: arazo praktikoa eta printzipio mailako arazoa.



Printzipio mailako arazoa: euskararen normalizazioaren aldetik, ez da oso "normala" euskaldunak Euskal Herrian "markatuta" joatea. Varsoviako ghettoan judutarrak bezala joan behar dugu?



Arazo praktikoa: euskaldunak identifikazio marka bat eramateko egitasmoak arrakasta handia izanda ere, zenbatek jarriko lukete? 100.000k, 200.000k, 300.000k? Kostata iritsiko lirateke 1.400.000 horien laurdena izatera ere? Beraz, euskaldun asko identifikatu gabe izango zenituzkete, eta haiei erdaraz egingo genieke, ezta? Izan ere, identifikaziorik gabe, erdaldun pare geratuko litzateke...



Nire aldetik, zorionak Kontseiluari eta Euskaltzaindiari hartutako erabakiarengatik.

Beste Martin bat
2010-09-17 : 20:22

Inor "judutar" bihurtu gabe ere gauza asko egin daitezke, eta egin behar dira, batez ere Gasteiz bezalako hiri handietan, non euskaldunen komunitatea sakabanatuta bizi den. Paparreko mezu zuzen hori barik, hormetan, afixetan, mahai-gainekoetan, edo dendarien paparrean izenarekin batera "arduraduna", "saltzailea"... edozer keinuk balio lezake euskaldun bat identifikatzeko, etengabe "Euskaraz bai?" galdetzen ibili beharrean.


Martin (berriz)
2010-09-17 : 22:45

Kontua da egitasmoaren sustatzaileek ez dutela egitasmoa Gasteizen eta Gasteiz bezalako hirietarako sortu, baizik eta Euskal Herri osorako; edo hala ulertu dut nik, behintzat.



Eta, Altzorako, Bermeorako, Azpeitirako, Sararako edo Aresorako ez du balio.



Eta horiek ere Euskal Herrian daude.

Bittor Hidalgo - Donostia
2010-09-18 : 02:04

Bi Martinenak irakurrita, nik gehiago ikusten dut halako agergarri baten eragina norbararen, euskaldun bihotzekoon, konpromiso pertsonala sendotzen, beste ezertan baino.



Batetik, norberaren konpromisoa indartzen osoki euskaraz egiteko, eta ez esaldi bat euskaraz eta hamabost espainol edo frantsesez. Diglosia hori zeharo baztertuz gure egunerokotik.



Agergarria norberaren eta besteen aurrean erakusteak antidoto lana egin lezake.



Bestetik, artikuluan proposatzen den konpromisoa, da, euskara egitea: 1. dakienari, 2. ulertzen duenari, 3. animoen arabera, euskara jakin behar lukeenari ere. Agergarria eraman edo ez.



Agergarria gure artekoei ikustea geure jarreraren indargarri baino ez genuke. Segurtasuna emango liguke, ez garela gu bakarrik euskaldun izan nahiaren "harrikada" dugunak.



Nik horrela moduz ikusten dut gehiago agergarria. Baina oso pozik irakurriko ditut iritzi guztiak.



Ondo izan



Bittor

Erantzun

Twitter ikonoa  Facebook ikonoa  Sartu