Veleiako komun moderno batzuetako hitzak eta ostraka batzuetakoak esku berberak idatziak dira

Komun modernoan latinezko hitzak ere agertu izan dira, eta zenbait marrazki ere bai. Zabalduenetako bat hau da, soldadu bat eta tribunus garrula lingua hitzak.

Komun horretako irudi eta idazkunak 139 ostrakarekin alderatu dituzte, Arabako Foru Aldundiaren enkarguz, zenbait grafologok. Hauen azken ondorioak aipatzen ditu asteburuko Berriako erreportaiak, eta bertan esaten denez, "zalantzarik gabe" ostraka horietako 78 komunetako idazleak berak idatziak dira. Bereziki, euskarazko idazkunak dituzten ostraka esanguruetsenetako batzuk daude auzitan 78 horien artean.

Faltsutzat jotako idazkun horietako batzuk hauek dira (erreferentzia zenbakia da hasierakoa):

• 13380 samuel iesus neto/ veleian/ pather pontifice
• 13393 Ata-ama/ neba- reba/ seba-saba/ mona
• 15923 maria/ ama/ etxe.
• 15921 vele/ ian oso/ lagun marcus hemen behean ikus dezakezuena

Argazkiak.org | Veleiako ostraka bat © cc-by-sa: sustatu

Azterketaren nondik norakoa honela azaltzen da Berriako erreportaian:

«Zalantzarik gabe esku berak egindako» hitzen kasuan, euskarri bataren marrak modu ia milimetrikoan kalkatzen dira bestearen gainean. Halaber, lerro arteko aldeak ere esanguratsuak dira oso. Irudi luke txantiloi berarekin egindako idazkunak direla. Hainbat kasutan, ostraken eta komun publikoaren idazkunen tamainaren arteko erlazioa batetik hamarrerakoa da, «eta, beraz, lerro arteko konbinazioak berdinak baldin badira, ondorio zuzena da burmuin bakarrak zuzendu dituela tresnaren ibilerak». Txostenaren egileek Gratiniano Nietok 50eko hamarkadaren hasieran Veleian bertan egindako indusketa lanetako hainbat pieza aztertu dituzte, eta baita Pompeiako (Napoli, Italia) aztarnategian aurkitutako idazkun batzuk ere, parekotasunen bila. Ez dute «antzekotasun txikiena ere» topatu.

Asterix komikien grafia

Artikulu honen goiburuan azaldutako letren konparaketa Herrian aldizkarian azaldu da (Arabako Kontzejuen aldizkaria, 6. alea, 2010eko urtarrila), baina moldatu egin dugu Sustaturako. Artikuluko grafiko batek alderatzen ditu ez bakarrik komunetako eta ostraketako letrak, baita Asterix komikietatik hartutako batzuk. Hona irudi orijinala:

Argazkiak.org | Veleia, Asterix eta komunak © cc-by-sa: sustatu

Izatez, Herrian aldizkariko artikuluak ez du faltsutasunaren tesiarekin bat egiten: egiazkoak izan daitekezkeela eta gutxienik gehiago ikertu beharko litzatekeela dio artikulu horrek. Hemen duzue artikulu hori (gaztelaniaz).