Euskararen ezagutzaren inguruan

Rober Gutierrezek Twitterren lagatako bi tuitek (bat eta bi) eraman ninduten atzo El Correon idatzitako artikulu honetara: Falsas encuestas, falsas conciencias. Euskararen eta euskaltzaleon aurkako artikulua, argi dago. Baina egia pare bat ere esaten dituena, nire ustez. Eta atzo bertan Twitterren bota nituen (bat, bi eta hiru). Eta ziztu bizian etorri zitzaidan @luistxo zirikatzaile: "Benga, idatzi lerro batzuk Aurelio Arteta defenditzen!".

Alde batera lagako ditut artikuluaren lerrokatze politikoa, balorazio partzialak eta, oro har, darion hatsa. Aurelio Arteta bera ere aski ezaguna da lehendik, euskararen inguruan dituen ideiengatik (Ermuko Forotik gertuko, UPyD alderdiko kide...).

Hala ere, El Correoko artikuluan bi egia handi ikusten ditut, lehenago ere salatu izan ditudanak (eta ez naiz bakarra izan, jakina):

1) ustezko euskaltzaleen hipokresia.

2) euskararen ezagutzaren inguruko datuak puztuta daudela.

Zenbait euskaltzaleren jarrera hipokrita

Ni neu erabat erreta nago horrelako jarrerekin. Gero eta nabarmenagoak dira, gainera; lotsagarri bihurtzeraino. Euskararentzat, askotan, benetako euskararen aurkako etsaiak baino kaltegarriago.

• Patxi Lopezi eta funtzionariei euskara ikasteko esan, baina lagunartean erdaraz barra-barra aritzen direnak.
• ETBen euskaldunak euskaraz eskaera izenpetu, baina euren adierazpenak gaztelaniaz egiten dituztenak, oihartzun eta audientzia handiagoa lortzeko (ez baita derrigorrezko ETBen gaztelaniaz aritzea).
• Euskara sekula ez ikasi eta horren errua orain dela 40 urte hildako diktadore bati egozten diotenak.
• Umeak D ereduan matrikulatu, baina euren artean erdaraz mintzaten diren gurasoak.
• Abertzaleon arteko batasuna españolez eta frantsesez adierazten dutenak.
• Gora Euskadi ta Askatasuna esan, baina bideoa españolez kaleratzen duten taldeak.
• Egunkariaren itxiera salatu baina euskal prentsarik sekula irakurtzen ez dutenak.
• Kilometroetan eta Ibilaldietan erdaraz mozkortzen direnak (Gora Euskadi txapela jantzita, jakina).

Eta, oro har, euskaldun, euskaltzale eta abertzale direla esan, baina jo-ta-sua erdaraz dabiltzanak.

Euskararen inguruko hainbat datu puztuta daude

Euskararen ezagutzaren datuak nabarmen puztuta daudela uste dut. Ustea baino, iruditzen zait nabarmena, nabarmenegia, dela. Nahita edo nahi gabe puztu daitezke, ulergarria da (erakundeek erakutsi nahi dute euren lana emaitzak izaten ari dela; herritarrek ere errazago erantzuten dute euskaraz dakitela, euren ezjakintasuna onartu baino, "tú pon que sí"; inkestetako datuak ere nahi diren moduan "irakurri" daitezke eta titularra norberak aukeratzen du; B eta D ereduan matrikulatutako guztiak euskaldunen taldean sartzen ditugu "defektuz"...).

Arrazoiak arrazoi, niri zenbait datu sinestezinak iruditzen zaizkit.

• Euskal Herrian 800.000 euskaldun omen daude (1.000.000 bat baino gehiago ere bai, batzuentzat). Eta non daude? Nik neuk ez ditut aurkitzen.
• Eta euskararen ulermena %77koa omen da EAEn Jaurlaritzaren arabera.

Benetan? Egia da hori? Zenbat euskaldun gara benetan? Euskaraz bizi gaitezkeenak eta bizi nahi dugunak? 800.000? 1.000.000? Benetan?

Galdera ez da hutsala. Izan ere, zer datu oinarrizko eta garrantzizkoagorik, zenbat garen jakitea baino?

Gainera, gutxiago izatea ere ez litzateke kaltegarri kasu honetan:

• Erabilera datuak askoz baikorragoak lirateke.
• Kontsumo datuak ere hobeak lirateke (Sautrelak, esate baterako, 10.000 ikusle baditu, ez da berdina 1.000.000 ikusle potentzial dituen edo 200.000). Berdin liburu edo egunkari salmentekin.
• Hizkuntza Politikan gehiago inbertitu beharko litzateke.

Agian, kontzientziazioa ere handituko litzateke, azkenaldian lur-jota ikusten dut eta.