Veleiako 2004. urteko komunetako kasua

Veleiako eskandalua piztu baino lehenago, Ludi Veleiensis (Veleiako Jokoak, latinez) izeneko jardunaldi pedagokiko batzuk egin ziren 2004ko udaberrian, eta Cohors Prima Gallica kultur elkarteak prestatu zuen komun erreprodukzio hori ekitaldi hartan erabiltzeko. Objektu arrunten bidez, hiri erromatar baten egunerokoa irudikatu zuten Veleiako joko haietan.

Jokoak igaro ondoren, 2005eko indusketa kanpainan hasi ziren agertzen idazkunak ostraketan. 2006tik aurrera, publiko egin zen gaia, eta gerora polemika piztu ere bai.

2008ko amaieran, Arabako Foru Aldundiak aztarnategiaren ardura kendu zion Veleiako zuzendari Eliseo Gil eta Lurmen bere enpresari. Aztarnategian, Lurmen enpresaren materiala zegoen tokian aurkitu zituzte Jokoetako komuna. Han idatziak zeudela ikusita, EHUko Pilar Cipres epografistari pasatu zizkioten irudi haiek eta honek, oso larrituta, Lorena Lopez de Lacalle Kultura diputatuari deitu zion biharamunean, antz handia zegoela idazkunetan. Orduan enkargatu zuen Foru Aldundiak azterketa grafologikoak egitea,

2004ko Veleiako Joko haietan erromatar gisa jantzi izan ziren Cohors Prima Gallica kultur elkarteko zenbait, eta baita indusketetako beste lagun batzuk, tartean Eliseo Gil bera, garaiaren antzezpena irudikatzeko. Eliseo Gilek ametitu izan du, epailearen aurrean, komunetako irudiak bereak direla, baina letren gainean ez du halako aitorpenik egin, nonbait.

Hona Ludi Veleienses haietan erabilitako komuna:

Jatorrizkoa: © Cohors Prima Gallica elkartea

Hemen behean, berriz, ostraketako batean agertutako komuna. Adi: komunaren erreprodukzio modernoa 2004. urtean egin zuten, eta ostraka ez zen 2005-2006 urteetako indusketetan baizik aurkitu.

Argazkiak.org | Komunak Veleiako ostraketan © cc-by-sa: sustatu

Komunaren oholetako grafittiei dagokienez, Barandiaranen kontakizunean, jarraian itsatsitako bi ostraka hauek komuneko testua idatzi zuen pertsona berak idatziak direla esaten da. Konparaziorako, zuribeltzeko irudiak 2004ko komunekoak dira; kolorezkoak, indusketan agertutako ostraketakoak.

Argazkiak.org | Veleiako 2004ko komuneko idazkuna © cc-by-sa: herri.admin

Argazkiak.org | Grafologoek faltsutzat emandako ostraka © cc-by-sa: herri.admin

Argazkiak.org | Veleiako 2004ko komuneko marrazki eta idatzia © cc-by-sa: herri.admin

Argazkiak.org | Grafologoek faltsutzat emandako ostraka © cc-by-sa: herri.admin

Era berean, liburuan aipatzen denez, gainerako ostraka hauek ere faltsutzat eman zituzten grafologoek:

13368b 13397 13393 15921 15925 16365b 15923b

Azkenengo pieza horrek (15923b) badu beste berezitasun bat, MIRIA AMA IITXII testua dakar; alegia, etxe ortografia modernoarekin agertzen dela, TX digrafoarekin. ( (IITXII = ETXE, antzinateko konbentzioa baita II e letra adierazteko, Veleiako idazkunetan askotan errepikatua).

Argazkiak.org | ETXE, grafia modernoarekin Veleian © cc-by-sa: herri.admin