No Béarla: Esperimentu soziolinguistikoa Irlandako telebistan

Europako Batasunean ofialtasun osoa eskuratuta ere, Irlandako jatorrizko hizkuntza, gaelikoa edo gaelera, ez dabil ondo osasunez. Uharteko konderri guztiek, Ulsterrek izan ezik, independentzia eskuratu zuten 1919. urtean, baina, hala ere, botere politikoa eskuratzeak ez zuen ekarri bertako hizkuntzaren berpiztea, eta gaelikoa Gaeltacht izeneko inguru jakin batzuetik kanpo (eta han ere gero eta gutxiago, antza) ez da ia batere erabiltzen, eskolan eta zenbait hedabide publikoetan ez bada. Salbuespenak salbuespen, Ingelesa da nagusi edonon eta gaelikoa erabat folkloriko bihurtu da Irlanda independentean. Horren harira, TG4 telebista publikoak saio bat egiteko ideia izan zuen: Manchán Magan izeneko kazetari gaztea ipiniko zuen irla osoan zehar bidaiatzen, baina Manchánek soil-soilik gaelikoz egingo zuen berba, egoera eta leku guztietan. Hala, Manchánek bertatik-bertara jasoko zuen gaelikoak kalean, dendetan, tabernetan, instituzioetan eta herritar arrunten artean duenn egoera, bai eta jendeak zelako iritziak dituen gaiaren gainean. Belfasteko Shankill Road auzo loialista erradikaleraino ere joango zen Manchán bere abentura soziolinguistikoan.


Manchán Magan kazetaria

Ingeles apur bat dakienarentzat, sarean saio honen atal batzuk azpitituluekin ikusi daitezke, bai Manchán Meganen webgunean, bai Youtuben, bai TG4 kanalaren webgunean (bertan, ezkerretan "Siamsaíocht - Cartlann" aukera sakatu eta bilatu "No Béarla" izeneko erreportaia).

Ikusiko duzuenez, emaitza ez da oso itxaropentsua izan, eta argi erakusten du zer gertatu daitekeen epe ertain edo luzera hizkuntz gutxitu baten aldeko politikak eragingarriak ez direnean. Dena dela, saioa nahiko bitxia eta atsegina egin zaidan arren, zalantza daukat benetan mota honetako programa batek balio ote dezakeen hizkuntzaren alde egiteko ala ez ote duen joera negatiboa berresten, ikusaraziz irlandarrak gaeliko barik zoriontsu bizi direla.

Amaitzeko, Kantauri Itsasoa zeharkatu eta natorren etxera: euskararen egoera, nire ustez, ez da gaelikoarena bezain txarra, baina... zein izango zen emaitza honen moduko programa bat Euskal herrian eginez gero? ETB ausartuko al zen gisa honetako zerbait egitera? Galderak airean.